Als je echtgenoot (of moeder) pijn heeft

Hoe dichterbij mensen emotioneel bij me staan, hoe meer moeite ik heb om te gaan met wat die naasten aan gevoelens heeft. 

Dat kan van letterlijk fysiek ziek zijn

-  (ik schiet dan niet in de zorgstand, maar in de paniekstand, omdat ik dan niet meer overzie wat er aan extra taken op me af komt.... de taken die de ander normaal doet.... hoe pas ik dat in in mijn eigen patronen.... Gevolg: ik vlucht of bevries en in beide gevallen komt er nog meer op mijn lijstje, omdat dan de taken die moesten gebeuren blijven liggen) - 

Of mentale gevoelens... pijn door het fysieke ziek zijn, verdriet om emotionele zaken. 

Ik zou moeten troosten.... want vaak begrijp ik de pijn en heb ik die zelf soms ook!! 

Hoe eenvoudig zou het dan zijn om naast die ander te zitten en te luisteren? 

Nee. Dat is niet eenvoudig. 

Ik blokkeer van binnen. 

Overweldigd door de gevoelens van de ander - hoezeer ik ze herken..... 

Ik weet niet hoe ik tools aan moet spreken in mezelf om op emotioneel niveau te luisteren. 

Mijn overlevingsstrategie treed in werking. 

Ik ga de ander op verstandelijk niveau aanspreken. 

Ogenschijnlijk raakt mij dan niets en reik ik puur rationele oplossingen aan de ander aan.... 

Voorbeeld: 

Vanmorgen waren er twee vrouwen van het CIZ bij ons. 

Omdat Vincent niet vrijwillig de deur uitgaat (het is een keus van ons), mag hij het niet oneens zijn met die keuze. Zou hij dat wel zijn, dan zou er een rechterlijke machtiging aan te pas moeten komen. Zie hier voor meer uitleg erover: https://www.ciz.nl/client/onvrijwillige-opname-in-een-zorginstelling#. 

Uiteraard zei Vincent geen nee. Hij snapt de vraag niet eens. Daar moeten dan volgens wettelijk protocol twee mensen voor opgetrommeld worden... Maar goed. Dat is ook weer achter de rug. 

Mijn man was er ook bij. 

En hij heeft er zo’n moeite mee.... 

met tranen in zijn ogen zegt hij dat hij zijn grote wandel- en boodschappenvriend zo ontzettend gaat missen... 

En tuurlijk voel ik zelf ook die emotie! Het is nog al niet wat: je kind het huis uit. Geen jongen meer die vertrouwelijk tegen je aankroelt...

Maar wat doe ik? 

In plaats van mee te gaan in de emotie, ben ik de sterke vrouw, onaanraakbaar. Ik zeg onmiddellijk: ‘maar we halen hem nog geregeld op, en onze tijd wordt zeker gevuld met heel veel andere dingen waar we nu minder aan toe komen’. 

Allemaal waar. 

En dat zal ook zeker de praktijk zijn. 

Misschien maak ik daarom nog geen ruimte voor mijn eigen emoties. Omdat het voor mij allemaal nog abstract en vaag is. Misschien heb ik wel net zo weinig besef van hoe het uiteindelijk zal zijn als Vincent zelf. Het moet voor mij concreet zijn. Pas dan kan ik het vergelijken met de situatie nu. Hoe voelt het leven nu? 

Hoe voelt het leven in de nieuwe situatie? 

Je weet pas wat je mist als het er daadwerkelijk niet meer is. 

En ik geloof ook zeker dat de begin periode gevuld zal zijn met heel veel andere praktische zaken. Daar wordt mijn hoofd dan ook door in beslag genomen, zodat er nog geen ruimte is om te voelen wat anders voelt dan nu. 

Mijn troosten is het verstandelijk wegpraten. 

Want ja. Ik voel ook zoveel. 

Maar al die emoties van anderen én mezelf zien er in mijn hoofd zo uit: 

Waar moet ik beginnen? Waar eindigen? 

Op deze manier heb ik 40 jaar lang niet over emoties gepraat - laat staan ze uiten - anders dan verstikkend rood worden van zo’n warboel. Geen hulpverlener die wist dat het zo’n warboel was of het beginstukje van de draad kon vinden. 

En het is vaak niet het niet zichtbaar willen of durven zijn, maar onvermogen van mijn hersens het te kunnen... 

Er zit heel veel. Een warboel aan emoties. En óók verdriet om het verdriet van mijn man. Want als ern naaste verdriet heeft doet dat zó’n pijn... ook om de ander... 

BAM. Weer een emo-draadje door die warboel heen. Nog meer warboel in mijn hoofd. 

Hoe zich dat uit? Verstandelijk wegpraten en heel af en toe ontploft het in een vreselijk verstikkende roodbui.... in veelal niet toe doende omstandigheden. Want er zit zoveel in mijn koppie... Zoveel dat nog niet geuit is... 

En dat kunnen uiten komt heel nauw.... 

Er moet voldaan zijn aan een soort basisveiligheid (het begin van het touw). En als iets of iemand niet goed/veilig voelt, dan blijf ik hangen in het verstandelijk wegpraten. Wat bij hulpverlening vaak gebeurde. En het lastige: ik kan vaak niet eens uitleggen waar hem die veiligheid in zit. Dat is iets wat je diep van binnen voelt, en wat maar heel weinig mensen in mijn leven gelukt is dat te laten voelen. Die mensen zijn nog niet op één hand te tellen, maar zijn ook weer verdwenen uit mijn leven. 

En mijn man? Die is superveilig. Maar het verschil tussen hulpverlening en een huwelijksrelatie is dat er ook emoties van die ander zijn (hoe begrijpelijk en herkenbaar ook!!). En men... daar kán ik niks mee... Kón ik dat maar... Maar de kluwe in mijn hoofd wordt er enkel groter van.... 

En het leven met die kluwe - omdat ik er niet mee om kán gaan (en anderen ook niet) - is misschien nog wel wat het leven met autisme het meest eenzaam maakt! En dan komt het er uit (rood worden), maar is het op een dusdanig ongewenste manier dat het als een grote dwang/claim over mensen uitgestort wordt... waar geen hond in kan en wil voorzien.... Dus wordt de onderliggende emotie weer snel toegevoegd aan de reeds bestaande kluwe. Een kluwe die groter en groter wordt.... en ik eenzamer en eenzamer... 

En mijn man ook... Want zijn diepe en begrijpelijke emoties worden niet gehoord, maar weggeredeneeerd. 

Een eenzaam leven. 

Voor hem. 

Voor mij. 

Geen onwil, maar onvermogen. 

De beperking is de grens.