Stille week - woensdag

In januari 2012 ben ik voor het eerst over 'geheimen' in mijn leven gaan vertellen. Zie deze Blog

In het begin ging er een wereld voor me open. De druk was van de ketel, van 40 jaar oppotten. Eindelijk vrij! Maar toen begon pas het échte verwerken. Een proces waar ik tot op de dag van vandaag nog steeds in zit. En dat is loodzwaar, dat is met vallen en opstaan. Er mag steeds meer opgeruimd worden, maar dat gaat niet zonder kleerscheuren. Maar toch is het niet te vergelijken met het jarenlange zwijgen.

In de periode dat ik net was gaan vertellen, moest ik denken aan een preek, die een dominee (Henk Vijver) bij ons in de kerk eens hield. Die preek is rond hervormingsdag 2010 geweest (rond 31/10/10).
Maar in de periode vanaf januari 2012, begon die preek pas voor me te leven.

Ik deel de preek hier, nu, omdat het ook alles met Pasen te maken heeft. God met ons. Immanuel. Hij is nedergedaald ter helle. In mijn hel. In jouw hel.

Als ik mezelf niet wil redden (want dat kan ik niet), maar me door Hem laat redden in mijn hel, dan is het voor mij Pasen.

Preek van ds. Henk Vijver uit oktober 2010:

Psalm 32  en  Romeinen 3, 21-31

“Gered!”

Ongeveer 3 weken geleden werden 33 Chileense mijnwerkers gered uit hun gevangenschap, 700 meter onder de grond. Hun redding maakte overal in de wereld veel indruk. Over die 33 werden uitvoerig geschreven in de pers.

Iemand die veel minder aandacht kreeg, maar die wel de hoofdrol speelde in de reddingsoperatie was Manuel Gonzalez. Hij was een van de reddingswerkers. Toen de schacht was geboord waardoor de mijnwerkers een voor een naar boven zouden worden gehaald in een capsule, ging Manuel Gonzalez als eerste vrijwillig naar beneden in die capsule.

Dat was een vreselijk spannend moment. Hij moest controleren of het goed ging met de capsule. Beneden gaf hij instructies aan de mijnwerkers die daarna naar boven werden gehaald. De hele operatie duurde meer dan een etmaal.

Nadat alle mijnwerkers naar boven waren gehaald en gered, was Manuel Gonzalez de allerlaatste die naar boven ging. Helemaal alleen, in de eenzaamheid van 700 meter onder de grond, moest Manuel nog een dik half uur wachten voordat ook hij in de capsule naar boven werd gehaald, naar het zonlicht en naar het leven. 

Hij was als eerste naar beneden gegaan, hij ging als laatste naar boven nadat iedereen gered was.

Manuel: God met ons, betekent zijn naam. En zo hebben die 33 het ervaren. Door God verlost.

Redding en verlossing, daarover gaat het in de bijbel en in ons geloof. En we hebben ooit, lang geleden, een Hervorming van de kerk nodig gehad om dát, onze redding, weer de volle aandacht te geven. Om opnieuw te ontdekken waarom mensen redding nodig hebben en dat mensen zichzelf niet kunnen redden.

Daar was een complete twist in de kerk voor nodig. Want mensen zagen het niet meer, wilden het niet zien. Is redding en verlossing echt zo belangrijk voor ons? Zo groot is onze nood toch niet! Het valt toch wel een beetje mee. We doen er zelf toch alles aan om het leven beter te maken! Daar hoef je toch niet zo’n pessimistische lied over te zingen: “uit diepten van ellende roep ik tot U o Heer”.  

Het valt niet mee, zeiden de Kerkhervormers. Het valt niet mee met onze nood.  En pas als je dat onder ogen wilt zien, kun je ook iets begrijpen van de redding die er is voor ons. Want je kunt jezelf als mens niet verlossen. 

De situatie van die Chileense mijnwerkers was dramatisch en spectaculair. Maar iedereen kan zich er wel iets bij voorstellen. 700 meter diep onder de grond. Nedergedaald ter helle. Dat mag je toch wel zeggen.

Mensen kunnen dat beleven, en mensen kunnen zich zo voelen. In een diepte van verdriet waar je helemaal alleen bent, aan je lot overgelaten. Waar niemand jou meer lijkt te horen.

Zo is het kwaad waar je slachtoffer van kunt worden; ziekte en dood. Het treft jou, je staat er machteloos tegenover. 

Maar ook het kwaad waar jij middenin zit, waar jij onder lijdt maar waar jij tegelijk ook een rol in speelt. Bedorven verhoudingen tussen mensen. Het gebeurt overal, op je werk, in de samenleving, ook in de kerk. Opeens gaat het mis tussen mensen. Zomaar, als een soort kortsluiting. Een verkeerd woord, een verkeerd gebaar. Van een ander. En jij reageert daar weer op en dan reageert die ander weer. En voor je het weet, zit je in een draaikolk en daal je met elkaar af tot grote diepte. Een diepte waar mensen elkaar alleen nog maar kunnen beschadigen. En je speelt vele rollen tegelijk: je bent er bij betrokken, je bent er deel van en je lijdt eronder.

Opeens kun je begrijpen wat dat is: diepten van ellende. Dat is alles wat mensen te verdragen krijgen aan kwaad, en alles wat mensen elkaar aandoen, vaak zonder dat ze dat willen.

Opeens dringen de woorden van de psalmdichter tot je door:

Uit diepten van ellende roep ik tot u, o Heer.

Het zou geschreven kunnen zijn door de 33 kompels, maar ook door talloze andere mensen die lijden onder alles wat het leven meebrengt. 

Psalm 32, die wij gelezen hebben, gaat hierover. Over de nood van mensen, en over de verlossing. Een prachtige Psalm zei Maarten Luther, hij had door Paulus geschreven kunnen zijn. hij zegt precies waar het om gaat.

Zolang ik zweeg over mijn nood en mijn schuld, teerden mijn botten weg; schrijft de dichter. Zijn lijden is zijn zwijgen. Het komt er niet uit, en daardoor wordt de nood alsmaar groter. Hij is er lichamelijk niet goed van. Zo benauwt het hem.

Maar aan wie kun je vertellen wat er echt met jou aan de hand is? Hoeveel mensen kunnen luisteren en begrijpen? De dichter kropt alles op; hij verzwijgt zijn pijn en lijdt in stilte, de hele dag.

Redding is er, opeens,  als hij eindelijk begint te praten. Als hij zegt wat hem dwars zit; als hij ook in staat is de hand in eigen boezem te steken en te bekennen wat hij zelf allemaal fout heeft gedaan.

Toen ik beleed ik mijn zonde, en u vergaf mij mijn zonde.

Zo snel gaat dat, voor de psalmdichter. Er is redding voor een mens. Er is iemand die luistert.

Als jij maar de moed kunt opbrengen om voor jezelf luidop te zeggen wat er mis is in je leven; en wat voor rol jij daar zelf in speelt.

Is er dan iemand die jou hoort, als jij je op 700 meter diepte bevindt? Is er iemand die luistert?  

“Laat mij gehoor verkrijgen, red mij, o Here, red!”

Ja, zegt de dichter van psalm 32: er is iemand die naar jou luistert. God is het bij wie wij gehoor krijgen en die ons redt. Spreek je uit tot hem en je zult de verlossing ervaren.

Het enige wat je moet doen, is dat jij bij God terecht kunt met alles wat er mis is in je leven. Alles, zonder beperking. Dat je dat bij Hem neer kunt leggen en dat Hij jou als mens aanvaardt zoals je bent. Dat is de redding waar het geloof over spreekt. 

“Iedereen wordt uit genade, die niets kost, door God als een rechtvaardige aangenomen omdat hij ons door Christus Jezus heeft verlost”, zo zegt Paulus het.

Wat dat precies betekent? Genade? Rechtvaardiging door het geloof? Verzoening?

Maar er geen formule van, zou ik willen zeggen. Dat hebben wij protestanten wel vaak gedaan. Formules om ons geloof in Gods redding te verwoorden.

Maak er een verhaal van. Een levensecht verhaal. Vertel hoe jij zelf of andere mensen in de wereld van vandaag worden gered als zij zich helemaal weten over te geven aan God.

Wat genade is, wat verlossing is door het geloof in Jezus Christus alleen?

Genade, rechtvaardiging door het geloof alleen, dat is: dat je 700 meter onder de grond zit; niemand die je kan horen; je weet dat je reddeloos verloren bent; niets kun jij zelf nog doen om je te redden; en dat er dan een capsule naar beneden komt; en daarin iemand die Manuel heet; God met ons, zeg je dan zachtjes; en dat die Manuel zijn eigen leven in de waagschaal zet om jou te redden. Nedergedaald ter helle, om jou uit die hel weg te halen.

Dat is geen dogma, geen leerstuk.

Dat is een verhaal uit het leven. Het is gebeurd, echt waar.

Zo kunnen mensen God ervaren, zijn redding.

En dat is wat Paulus en de Hervormers, zoals Luther en Calvijn, bedoelden als ze het hadden over redding door God, alleen uit geloof. Het enige wat jij kunt doen en mag doen, dat is jezelf overgeven aan God en er op vertrouwen dat hij jou nooit loslaat.

---------------------------------------------------------------------------------------------------

Lees je morgen weer mee? Op weg naar Pasen!